Kobieca Strona Fizjoterapii – Rozejście mięśni prostych brzucha

rozejście mięśni prostych brzucha

Myślę, że każda z nas chce szybko wrócić do formy po porodzie. Szczególnie mam na myśli formę, a dokładnie rzeźbę brzucha. Po porodzie jednak bardzo często okazuje się, że nasze mięśnie gdzieś zniknęły, odmawiają posłuszeństwa i daleko im do naszego pragnienia. Brzuch, szczególnie w pierwszych tygodniach po porodzie wygląda niemal jak pęknięty balon – nie dość, że zwiotczały, to jeszcze tak smutno wisi na nim skóra. Jeśli to czytasz i przytakujesz głową, to znaczy, że jest to wpis dla Ciebie, ponieważ najprawdopodobniej i Ciebie „dopadło” rozejście mięśni prostych brzucha.

Zapraszam Cię do przeczytania wywiadu z Olą Polanowską-Lenart, fizjoterapeutką uroginekologiczną. Tym wpisem zaczynamy nowy cykl na blogu dotyczący fizjoterapii w ciąży oraz po porodzie. Mam nadzieję, że dowiesz się tu czegoś istotnego dla Ciebie, zachęcimy Cię do zadbania o własne ciało oraz – jak to mówi Ola – „poprawisz dostęp do swojej wewnętrznej kobiecej siły”

Czym jest rozstęp (rozejście) mięśni prostych brzucha (dalej RMPB)?

„Rozejście mięśni prostych brzucha to nienaturalne oddzielenie – rozdzielenie mięśni brzucha, to nie jest tylko „słaby tułów”. To jest symptom problemu całego ciała.”

Katy Bowman „Diastasic Recti”

Mięśnie proste brzucha to dwa duże, biegnące pionowo, symetrycznie po obu stronach linii środkowej ciała mięśnie, połączone ze sobą kresą białą (linea alba)- silnym pasmem tkanki łącznej, rozpiętym, podobnie jak i same mięśnie pomiędzy dolnym końcem mostka, a spojeniem łonowym. Podczas ciąży powiększający się brzuch powoduje rozciąganie się tych struktur, w czym pomagają hormony ciążowe – relaksyna i elastyna – rozluźniające tkankę łączną. Często, zwłaszcza w drugiej połowie ciąży, dochodzi do rozstępu mięśni prostych brzucha (diastasis recti), które jest niczym innym niż rozejściem się obu mięśni na boki w obrębie kresy białej. Trzeba jednak pamiętać, że osłabienie dotyczy całej ściany brzucha.

Dlaczego dochodzi do rozejścia?

Oczywiście czynniki takie jak duże dziecko, dużo wód płodowych, ciąża mnoga mają ogromne znaczenie. Jednak główną przyczyną jest siła jaka działa na powłoki brzuszne. Najczęściej dochodzi do rozejścia jeżeli ciało pracuje nieoptymalnie. Jeżeli nie ma odpowiednich mechanizmów. Przecież wiemy, że do rozejścia może dojść u mężczyzn jak i u dzieci. To bardzo ważne aby zrozumieć w jaki sposób pracuje nasze ciało i jakie skutki mogą nieść podejmowane przez nas aktywności. Do rozejścia może nawet dojść jeżeli zafundujemy sobie nieodpowiedni trening mięśni brzucha. 🙁

Jakie mogą być konsekwencje RMPB?

Mięśnie brzucha maja wiele zadań. Począwszy od zginania kręgosłupa po śpiewanie – oczywiście nie bezpośrednio ale…

Konsekwencjami zaniedbania rozejścia mięśni prostych mogą być bóle pleców, nietrzymanie czy obniżenie narządów mniejszych. Badania pokazują, że „60% kobiet z rozejściem mięśni prostych brzucha ma problemy z podporową funkcją dna miednicy, co może prowadzić do nietrzymania moczu, stolca lub opadania narządów(…)” – Spitznagle 2007 r. 

Oczywiście przy dużym rozejściu i nieoptymalnej pracy ciała może dojść do przepukliny. Dlatego też jeśli widzę taką konieczność, odsyłam pacjentkę na USG. Warto wspomnieć, iż kobiety dość lekko podchodzą teraz do wszelkiego rodzaju operacji – nie chcę tu nikogo oceniać, każdy podejmuje decyzję najlepszą dla niego. Trzeba jednak pamiętać, że powracając po operacji do dawnych nawyków nadal generujemy problem.

Pracując z pacjentem dążę do tego aby zmniejszyć rozejście, ale przede wszystkim było funkcjonalne, czyli aby nadal przednia ściana brzucha spełniała swoje zadanie. Trzeba sobie też jasno powiedzieć, że jeżeli tkanka przekroczyła swój próg i rozciągnęła się ponad miarę, to my już tego nie naprawimy, choć pomocna w gojeniu się rozejścia jest też dieta, o której powiem później.

W jaki sposób możemy sprawdzić, czy doszło u nas do rozejścia mięśni prostych?

Często już w ciąży możemy zaobserwować, że przy pewnych aktywnościach lub ruchach pojawia się górka na brzuchu – charakterystyczny stożek. To nam sygnalizuje, że doszło już do dysfunkcji przedniej ściany brzucha. Zaobserwowanie tych symptomów powinno skłonić nas do unikania tych aktywności.

Jeśli chcesz sama sprawdzić jak duże jest Twoje rozejście, możesz wykonać orientacyjny test. Nie zastąpi on jednak wizyty u fizjoterapeuty, który oceni to fachowo.

  • Połóż się wygodnie na plecach, ugnij nogi w kolanach i biodrach.
  • Połóż ręce w linii środkowej ciała na wysokości kresy białej (linea alba), która przebiega od spojenia łonowego aż do wyrostka mieczykowatego mostka.
  • Powoli i delikatnie unieś głowę tak, aby wyczuć napięcie mięśni brzucha.
  • Teraz sprawdź czy w czasie napięcia tego mięśnia nie rozchodzi się on na boki i nie tworzy się wypukłości w linii środkowej ciała, w której możesz zagłębić swoje palce.

Pamiętaj aby szczególnie po ciąży nie wkładać co chwilę palców w brzuch i nie sprawdzać na ile palców masz rozejście.

Czy będąc w ciąży możemy zapobiegać RMPB?

Oczywiście. Odpowiedni ruch bez dużych obciążeń taki jak marsz, ćwiczenia dla kobiet w ciąży, basen jeżeli nie ma przeciwwskazań od lekarza, mogą przynieść dużo korzyści.

Do aktywności zakazanych należą te, w których dochodzi do zwiększenia ciśnienia śródbrzusznego np. dźwiganie.

Profilaktyka rozstępu w czasie ciąży i po porodzie to:

  • Jeśli musimy już podnieść coś ciężkiego to róbmy to z wydechem.
  • Zakazane są tez klasyczne brzuszki.
  • Powinnyśmy unikać zaparć, zarówno poprzez zdrowe odżywianie jak i odpowiednią pozycję do defekacji – wyżej kolana i lekko pochylony tułów. Dzięki takiej pozycji rozluźnia się pętla odbytnicza i łatwiej się nam załatwić.
  • Niezmiernie ważne jest odpowiednie nawodnienie organizmu, gdyż tkanka łączna zbudowana jest z kolagenu, który w 30 % składa się z masy suchej a w 70 % z wody.
  • W przypadku kichania czy kaszlu powinno przyjąć się wyprostowaną sylwetkę i skierowanie zgiętej ręki do góry tak aby kichać lub kasłać w łokieć. Dzięki tej pozycji nie dochodzi do tak dużego napięcia powłok brzusznych- odkorkowujemy tułów :).
  • Na koniec pamiętajmy o prawidłowym wstawaniu z łóżka. Wskazane jest położyć się na bok i dopiero odpychając się ręką w tym samym momencie spuszczać nogi w dół i siadać – tak jak w ciąży.

Te przykazania są też bardzo ważne zarówno po porodzie siłami natury jak i po cięciu cesarskim!

Zasady dotyczące prawidłowego dźwigania, wstawania przez bok czy pozycji do defekacji powinny być dla nas kobiet wskazówkami już do końca życia. Dzięki odpowiedniej anatomii zostałyśmy stworzone do ciąży i porodu. Z drugiej jednak strony budowa ta predysponuje do różnych dysfunkcji takich jak nietrzymanie moczu lub obniżenie narządów miednicy mniejszej.

Jest jeszcze jedna rzecz, której kategorycznie mówimy NIE! To pasy poporodowe!

balon

 

Trzeba zrozumieć mechanizm działania pasów. Jeżeli gdzieś ściśniemy ciało, a w przypadku kobiet po porodzie mówimy o brzuchu to ta siła musi mieć gdzieś ujście. Działa ona wtedy wtedy mięśnie dna miednicy doprowadzając do ich dysfunkcji i w konsekwencji nietrzymania moczu oraz obniżenia narządów rodnych – może się to „odezwać” nawet po wielu latach.

Jaka jest rola fizjoterapeuty w terapii rozejścia mięśni prostych brzucha?

Badanie, ocena dysfunkcji, dobór odpowiedniej terapii. Oczywiście idealnie byłoby tak, jak jest to we Francji, gdzie kobieta po porodzie ma około 10 spotkań z fizjoterapeutą. W Polsce brak dostępności w ramach NFZ takich wizyt bardzo ogranicza dostęp do rzetelnych informacji.

Spotykam się z różnymi kobietami. Niektóre są bardzo zmotywowane i dobrze pracują, dostają wtedy odpowiednie ćwiczenia do domu i rzadziej się spotykamy. Są też takie, którym bardzo ciężko przychodzi pracowanie nad sobą, gdyż często całą uwagę pochłania nowy członek rodziny.

Fizjoterapeuta zajmuje się również edukacją oraz monitorowaniem postępów terapii.

Po jakim czasie od porodu możemy zacząć terapię?

Nawet jeszcze w szpitalu, jeżeli zapewnia on opiekę fizjoterapeutyczną kobietom po porodzie. Jeśli nie, to można rozpocząć terapię po powrocie do domu, jeszcze w czasie połogu.

Profilaktykę wprowadzamy od pierwszych dób po porodzie . Pijemy dużo wody, jesteśmy aktywne fizycznie w miarę możliwości – nie leżymy ciągle w łóżku.

W połogu można robić delikatne ćwiczenia – mam tu na myśli ćwiczenia przeciwzakrzepowe, delikatną aktywację mięśni dna miednicy, ćwiczenia oddechowe, aktywację mięśnia poprzecznego. Odpowiednio dobrane i wykonane ćwiczenia nie powinny szkodzić. Ale pamiętaj, to nie ćwiczenia typu Ewa Chodakowska czy fitness!

Ważne! Jeżeli to tylko możliwe, korzystaj z pomocy męża czy osób trzecich. Kiedyś mieszkaliśmy w większych rodzinach, miałyśmy pomoc mam, ciotek, babć. Teraz pod presją społeczeństwa i samych siebie chcemy być samowystarczalne i super we wszystkim. Super-mama, super-kobieta, super-kochanka! Po porodzie jednak dajmy sobie czas i bądźmy cierpliwe.

Jaka dieta pomoże nam wrócić do formy?

Dobrze aby była to dieta regeneracyjna, bogata w produkty, które pomagają stymulować procesy naprawcze. Czyli bogata w wit. A (słodkie ziemniaki., marchew, szpinak), wit C (papryka, brokuły, nasiona słonecznika), cynk (czerwone mięso, nasiona sezamu, nasiona dyni, daktyle). Dieta powinna również zawierać błonnik, aby unikać zaparć. Oczywiście nie zapominajmy o wodzie!

Czy jest możliwy powrót mięśni do stanu sprzed ciąży?

Trzeba sobie jasno powiedzieć, że pewnych rzeczy nawet dobrze dobraną indywidualną terapią się nie zrobi. Jeżeli jest przepuklina to trzeba ją operować. Jeżeli jest za dużo skóry, to można nad nią pracować – dbać o nią odpowiednimi zabiegami kosmetycznymi. Natomiast nad stanem mięśni można zawsze pracować nawet, jeżeli jest to „stare” rozejście. Terapia dąży do tego aby przywrócić funkcję ścian brzucha.

Czy możemy stosować w rozejściu mięśni prostych kinesio taping? Czy on złączy nam mięśnie proste?

Kinesiotapy nie naprawią nam rozejścia. Jest to tylko inf dla tkanki, powięzi w którym kierunku powinna pracować. Dla niektórych dziewczyn jest to informacja zwrotna co do ich postawy ciała. Co też ma oczywiście swój plus. Powinno się pamiętać, iż tapy nie powinny prowokować bólu czy innych dolegliwości. Czasami zdarza się tak, że kobieta dostaje uczulenia na klej, który jest umieszczony na taśmach – ja na przykład tak miałam w ciąży.

Tapowanie brzucha jest dobrym rozwiązaniem dla każdej kobiety? Czy będzie skuteczny u kobiet z nadwagą?

Czy tapowanie jest zalecane, czy nie – o tym powinien decydować fizjoterapeuta i dawać wybór pacjentce. Nie ma tu znaczenia budowa ciała czy waga, ale to czy widzimy zasadność takiej aplikacji.

Czy z rozejściem mięśni prostych możemy ćwiczyć brzuszki?

Nie wolno robić klasycznych brzuszków. Dwoje doświadczonych specjalistów Diane Lee (Kanada) i dr Paul W Hodges (Australia) przeprowadziło badania nad tym, co dzieje się z mięśniami oraz kresą białą podczas wykonywania tradycyjnych brzuszków u pacjentek z rozejściem mięśni prostych brzucha.

Test był wykonywany bez aktywacji mięśnia poprzecznego oraz z jego aktywacją. Wniosek płynący z badania jest jeden, nie ma zadowalających efektów pracy mięśni aby zalecać takie ćwiczenia- czyli klasyczne brzuszki -pacjentkom.

Oprócz tego, iż nie wypływają one dobrze na rozejście mięśni prostych brzucha, to bardzo obciążają mięśnie dna miednicy. A te po ciąży i porodzie nie powinny być narażone na dodatkowe obciążenia.

Jak w takim razie możemy ćwiczyć?

To dość trudne pytanie i ciężko na nie odpowiedzieć jednoznacznie. Fizjoterapeuta po zbadaniu i ocenieniu siły, kontroli nerwowo – mięśniowej, może dobrać odpowiednie ćwiczenia oraz monitorować, czy są one poprawnie wykonywane.

Warto sobie zdać sprawę, że kresa biała ciągnie się od mostka do spojenia łonowego. Czyli pozycja klatki piersiowej czy ustawienie miednicy oraz ich połączenia mają wpływ na to co się dzieje o obrębie kresy białej. Zazwyczaj mamy duże przykurcze zgięciowe w biodrach jak i w barkach ,co oczywiście ma swoje przełożenie na siły jakie generują się w tułowiu.

Dlatego nie mogę podać jednego dobrego ćwiczenia dla wszystkich kobiet, ale mogę powiedzieć, że warto poświęcić trochę uwagi sobie i swojemu ciału. Zainwestować wizytę u fizjoterapeuty lub osteopaty, który wskaże nam drogę ku poprawie zdrowia, dobierze odpowiednie ćwiczenia i pomoże sprawnie wrócić do formy. 🙂


Ola

Aleksandra Polanowska-Lenart – Absolwentka Akademii Wychowania Fizycznego im. Józefa Piłsudskiego, wydział Rehabilitacji. Wieloletnie doświadczenie zawodowe zdobywała pracując w CKR Konstancinie- Jeziornej, Kaiser Hospital Rehabilitation Center California USA, oraz odbywając prywatną praktykę fizjoterapeutyczną. Posiada dyplomy certyfikowane przez Polskie Towarzystwo Uroginekologiczne. Specjalizuje się w fizjoterapii zaburzeń funkcjonalnych dna miednicy oraz nietrzymania moczu. W swojej pracy kieruje się holistycznym podejściem do pacjenta. Zajmuje się kobietami w ciąży, w okresie okołoporodowym oraz po porodach naturalnych i cesarskich cięciach (praca z blizną). Pomaga przywrócić kobietom prawidłowe funkcjonowanie mięśni dna miednicy oraz prowadzi edukację z zakresu profilaktyki i świadomości własnego ciała. Wyzwaniem dla niej jest poprawa funcjonowania kazdego pacjenta a siła napędową do codziennej pracy jest mąż i dwie urocze córeczki.

Strona: www.fizjospot.pl                    Facebook: FIZJO – SPOT

Dołącz do mnie na Facebooku!

Zobacz też:

  • O tym schorzeniu mało się mówi. A szkoda. Bo wiele kobiet myśli, że stan ich brzucha to wina zaniedbania – a czasem to zwykła fizjonomia, którą inaczej się naprawia niż zwykłymi brzuszkami i dietą. Mam jeszcze pytanie: czy często zdarza się przepuklina po porodzie? Jak to wygląda?

  • Ja myślałam, że ta przypadłość dotyczy każdego, ale nie zaobserwowałam jej u siebie po porodzie. Byłam nawet w szoku, bo brzuch bardzo szybko doszedł do siebie. Myślę jednak, że informacje na ten temat powinny być kobietom podawane np. w szkole rodzenia. W końcu do prawidłowej opieki nad maluszkiem potrzebna jest zdrowa i sprawna mama 🙂

  • Macierzynstwo-raz!

    Ciekawy wpis. Myślę, że na pewno bardzo motywujący. Kobiety po porodzie rzadko dbają o siebie i odbudowę mięśni.

  • Czy fizjoterapia mięśni brzucha jest w ramach NFZ czy tylko prywatnie?

    • myślę, że musiałabyś zgłosić się do chirurga, który dałby skierowanie na rehabilitację, wtedy na NFZ pewnie się uda. Ciekawe tylko jaki byłby czas oczekiwania na wizytę?